• Fri. Feb 3rd, 2023

Tin Giải Trí

Trang thông tin mới nhất 24/24

Top Tags

8 sự kiện thế giới nổi bật năm 2022

Byadmin

Dec 27, 2022





Nhân loại bước vào năm 2022 với nhiều hy vọng, khi Covid-19 dần bị đẩy lùi với chiến dịch tiêm chủng quy
mô lớn, giúp phần lớn các nước quay lại với cuộc sống bình thường.

Nhưng thế giới năm qua cũng chứng kiến nhiều đau thương, mất mát, khủng hoảng, từ chiến sự bùng phát ở
Ukraine, căng thẳng ở eo biển Đài Loan, cho đến nắng nóng kỷ lục ở châu Âu, lũ lụt tàn phá Pakistan hay
thảm kịch giẫm đạp gây chấn động Hàn Quốc.

Ngày 24/2, Nga mở “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine, đưa quân tiến theo ba hướng, áp sát
Kiev ở miền bắc, mở rộng kiểm soát ở miền nam và miền đông Ukraine.

Trong tháng 3, Nga đẩy nhanh đà tiến, tìm cách bao vây Kharkov ở đông bắc Ukraine và thành phố
chiến lược Mariupol ở miền nam.

Mũi tiến công ở Kiev thất bại, Nga cuối tháng 3 rút quân khỏi miền bắc Ukraine, tập trung chiếm
Mariupol và một số thành phố trọng yếu ở miền đông Ukraine, nhưng đà tiến sau đó chững lại.

Cuối tháng 9, Nga sáp nhập 4 tỉnh Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson của Ukraine, dù chưa
kiểm soát được toàn bộ diện tích các tỉnh này.

Từ tháng 9, Ukraine mở chiến dịch phản công lớn, đẩy lùi lực lượng Nga khỏi Kharkov và tái chiếm
thành phố Kherson. Hai bên tiếp tục giao tranh ở miền đông và miền nam Ukraine.

Ngày 24/2, Nga mở “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine, đưa quân tiến theo ba hướng, áp sát Kiev
ở miền bắc, mở rộng kiểm soát ở miền nam và miền đông Ukraine.

Trong tháng 3, Nga đẩy nhanh đà tiến, tìm cách bao vây Kharkov ở đông bắc Ukraine và thành phố chiến
lược Mariupol ở miền nam.

Mũi tiến công ở Kiev thất bại, Nga cuối tháng 3 rút quân khỏi miền bắc Ukraine, tập trung chiếm
Mariupol và một số thành phố trọng yếu ở miền đông Ukraine, nhưng đà tiến sau đó chững lại.

Cuối tháng 9, Nga sáp nhập 4 tỉnh Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson của Ukraine, dù chưa kiểm
soát được toàn bộ diện tích các tỉnh này.

Từ tháng 9, Ukraine mở chiến dịch phản công lớn, đẩy lùi lực lượng Nga khỏi Kharkov và tái chiếm
thành phố Kherson. Hai bên tiếp tục giao tranh ở miền đông và miền nam Ukraine.

Đây là cuộc xung đột lớn nhất ở châu Âu sau Thế chiến II và lập tức gây ảnh hưởng nặng nề với
Ukraine, châu lục cũng như toàn thế giới. Giới chức Ukraine cho biết hơn 8.000 dân thường và khoảng
13.000 binh sĩ đã thiệt mạng sau hơn 9 tháng chiến sự, gần 8 triệu người phải rời bỏ đất nước đến tị
nạn ở các quốc gia châu Âu. Nga hồi cuối tháng 9 thông báo gần 6.000 binh sĩ thiệt mạng trong chiến
dịch quân sự tại Ukraine.

Không chỉ gieo đau thương cho người dân hai nước, cuộc chiến còn đẩy căng thẳng giữa Nga với phương
Tây lên cao, với loạt lệnh trừng phạt và các biện pháp trả đũa mà hai bên tung vào nhau, gây ra cuộc
khủng hoảng năng lượng toàn cầu, khi giá dầu gần chạm ngưỡng 140 USD/thùng, xấp xỉ mức kỷ lục mọi
thời đại, còn khí đốt bị đẩy lên mức cao nhất trong nhiều năm. Nền kinh tế thế giới đứng trước bờ
vực suy thoái, lạm phát tăng phi mã, trong khi an ninh lương thực toàn cầu bị đe dọa vì chiến sự.

Giới phân tích nhận định chiến sự Nga – Ukraine sẽ tiếp tục kéo dài qua năm 2023, khi hai bên đều thể
hiện thái độ cứng rắn, không sẵn sàng chấp nhận nhượng bộ để đàm phán. Trong khi Ukraine khó giành
được thắng lợi hoàn toàn trên chiến trường, các biện pháp gây sức ép của phương Tây như áp trần giá
dầu cũng khó hạ gục được kinh tế Nga.

“Ông Putin chiến đấu để giành chiến thắng”, Branislav Slantchev, giáo sư khoa học chính trị tại Đại
học San Diego, Mỹ, nhận định. “Phương Tây cần chuẩn bị cho tương lai về một cuộc đối đầu lâu dài với
Nga”.

Chiến sự Ukraine sau gần 10 tháng giao tranh. Video: Reuters

Ông Tập Cận Bình năm qua gia tăng ảnh hưởng và quyền lực của mình khi lần thứ ba được bầu làm Tổng bí thư
tại Đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 20 diễn ra hồi tháng 10.

Với vai trò chi phối nền kinh tế, chính trị thế giới của Trung Quốc, Đại hội 20 là sự kiện thu hút sự chú
ý của dư luận quốc tế, khi vạch ra đường hướng đối nội, đối ngoại của Trung Quốc trong 5 năm tới.

Các gương mặt trong Thường vụ Bộ Chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc. Đồ họa: Tiến Thành

Về đối nội, Trung Quốc sẽ tập trung phát triển chất lượng cao, ưu tiên xây dựng hệ thống công nghiệp hiện
đại, trở thành cường quốc tự lập, tự cường về khoa học công nghệ trình độ cao, bước vào hàng ngũ các nền
kinh tế đổi mới sáng tạo.

Về đối ngoại, Trung Quốc hướng tới mục tiêu chấn hưng dân tộc và hiện thực hóa “Giấc mộng Trung Hoa”, gia
tăng ảnh hưởng trên trường quốc tế và kiên quyết bảo vệ các “lợi ích cốt lõi”.

Đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 20. Video: Xinhua

Giới phân tích dự báo với các đường hướng chính sách được vạch ra tại Đại hội 20, Trung Quốc sẽ đẩy mạnh
cạnh tranh công nghệ với phương Tây, thúc đẩy sáng kiến Vành đai và Con đường, tiếp tục chính sách ngoại
giao chiến lang. Bằng sức mạnh kinh tế, quân sự và ảnh hưởng của mình, Trung Quốc sẽ cứng rắn hơn trong
các vấn đề nóng như Đài Loan hay cạnh tranh chiến lược với Mỹ.

Người Mỹ ngày 8/11 đi bỏ phiếu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện, 35 trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện,
36 thống đốc bang cùng hàng loạt quan chức địa phương. Cuộc bầu cử giữa kỳ này có thể định đoạt cục diện
chính trường và chính sách tương lai của Mỹ trong hai năm tiếp theo dưới chính quyền Tổng thống Joe
Biden.

Trước thềm cuộc bầu cử, đảng Cộng hòa được cho là sẽ giành thắng lợi áp đảo trước Dân chủ, khi người Mỹ
phải vật lộn với lạm phát tồi tệ do tác động từ xung đột Nga – Ukraine. Tuy nhiên, kết quả lại đi ngược
dự đoán, đảng Cộng hòa giành chiến thắng tại Hạ viện với cách biệt mong manh, trong khi đảng Dân chủ
củng cố quyền kiểm soát tại Thượng viện với 51 ghế.

Kiểm soát được Hạ viện, đảng Cộng hòa có thêm quyền lực để tác động đến chương trình nghị sự của Tổng
thống Biden, cũng như có thể mở các cuộc điều tra liên quan đến chính quyền và gia đình ông chủ Nhà
Trắng.

Nhưng việc đảng Dân chủ giữ được quyền kiểm soát Thượng viện sẽ giúp hai năm còn lại trong nhiệm kỳ của
ông Biden dễ dàng hơn, khi họ có khả năng thông qua các đề cử tư pháp do ông khởi xướng, cũng như bác
các dự luật do Hạ viện thông qua.

Cục diện lưỡng viện Mỹ trước và sau bầu cử giữa kỳ

Cuộc bầu cử giữa kỳ có thể tác động tới chính sách đối ngoại của Mỹ, thể hiện rõ nhất trong chính sách
ủng hộ Ukraine. Lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện Kevin McCarthy thậm chí đã tuyên bố ông có thể chặn
bất kỳ khoản viện trợ bổ sung nào cho Ukraine nếu trở thành chủ tịch Hạ viện vào năm tới. Tuy nhiên,
giới phân tích lưu ý phe Cộng hòa sẽ không lập tức cắt giảm viện trợ cho Ukraine, bởi đông đảo cử tri Mỹ
vẫn ủng hộ nỗ lực hỗ trợ Kiev đối đầu Moskva.

“Kết quả bầu cử giữa kỳ cũng có thể là cơ sở để Tổng thống Biden củng cố vị thế của mình trong đảng Dân
chủ, dập tắt những tiếng nói hoài nghi về tuổi tác và khả năng lãnh đạo của ông, cũng như là nguồn động
lực thúc đẩy ông tái tranh cử vào năm 2024”, Jonathan Collins, phó giáo sư về khoa học chính trị tại Đại
học Brown ở Rhode Island, Mỹ, nhận định.

Nữ hoàng Elizabeth II qua đời tại lâu đài Balmoral ở Scotland ngày 8/9, thọ 96 tuổi, chấm dứt hơn 70 năm
trị vì của vị quân chủ nắm quyền lâu nhất trong lịch sử Vương quốc Anh. Người Anh tưởng niệm Nữ hoàng
Elizabeth II bằng loạt sự kiện trong 10 ngày, kết thúc với lễ tang tại Tu viện Westminster ở London ngày
19/9.

Sự ra đi của Nữ hoàng Elizabeth II mở ra một triều đại mới, khi Vua Charles III được Hội đồng Đăng quang
tấn phong làm người kế vị ngai vàng Vương quốc Anh và sẽ làm lễ lên ngôi vào tháng 5/2023. Ông cũng trở
thành nguyên thủ quốc gia của Anh và 14 quốc gia khác thuộc khối Thịnh vượng Chung sau khi được tấn
phong.

Vốn được coi là hiện thân sống động của nước Anh thời hậu chiến và là sợi dây liên kết giữa hiện tại và
quá khứ, sự ra đi của Nữ hoàng Elizabeth II là nỗi mất mát lớn với nước Anh. Đối với hầu hết người dân
Anh, bà là quân vương duy nhất mà họ biết, là hình tượng luôn hiện hữu trên tem, tiền giấy và tiền xu.

Nữ hoàng Anh qua đời cũng làm dấy lên tranh luận về chế độ quân chủ tại New Zealand và Australia, hai
nước từng là thuộc địa của Anh và vẫn coi quốc vương Anh là nguyên thủ quốc gia, dù đã tuyên bố độc lập
từ nhiều thập kỷ trước.

Căng thẳng ở eo biển Đài Loan tăng nhiệt khi Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đến thăm hòn đảo, trở thành
quan chức Mỹ cấp cao nhất tới Đài Loan trong 25 năm. Trung Quốc, vốn coi Đài Loan là một tỉnh chờ thống
nhất, đã phản ứng giận dữ, thậm chí đe dọa sử dụng “biện pháp quân sự” để ngăn bà Pelosi tới hòn đảo.

Điều đó khiến chuyên cơ chở bà Pelosi từ Malaysia tới Đài Loan tối 2/8 trở thành chuyến bay được theo dõi
nhiều kỷ lục trên Flightradar24. Đài NHK của Nhật cho biết ít nhất 8 tiêm kích F-15 của Mỹ đã được triển
khai từ căn cứ Kadena, hướng xuống phía nam khi chuyên cơ chở bà Pelosi đến gần đảo Đài Loan.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi (trái) và lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn gặp nhau tại
Đài Bắc ngày 3/8. Ảnh: Reuters.

Chuyến thăm đã châm ngòi cho căng thẳng bùng phát ở mức độ chưa từng thấy tại eo biển Đài Loan, khi quân
đội Trung Quốc tiến hành loạt cuộc tập trận lớn kỷ lục quanh đảo Đài Loan, dường như muốn phát đi thông
điệp rằng họ có thể phong tỏa vùng trời và vùng biển của hòn đảo bất kỳ lúc nào. Trung Quốc còn phóng
tên lửa đạn đạo bay qua hòn đảo xuống vùng biển Nhật Bản, gây lo ngại về nguy cơ nổ ra xung đột bất ngờ.

Căng thẳng chỉ hạ nhiệt khi Trung Quốc tuyên bố kết thúc tập trận vài ngày sau khi bà Pelosi rời Đài
Loan. Giới phân tích cho rằng những cuộc tập trận rầm rộ của Trung Quốc chỉ nhằm mục đích răn đe mà
không phải động thái chuẩn bị chiến tranh với Đài Loan. “Ông Tập không bao giờ muốn xung đột bất ngờ
bùng phát từ các sự cố ngoài dự đoán”, Titus Chen, phó giáo sư về khoa học chính trị tại Đại học Tôn Dật
Tiên ở Đài Loan, nhận định.

Đường bay qua đảo Đài Loan của tên lửa Trung Quốc trong cuộc tập trận ngày 4/8. Đồ họa:
Washington Post.

Nhật Bản, quốc gia yên bình với luật kiểm soát súng đạn nghiêm ngặt bậc nhất, ngày 8/7 hứng chịu cú sốc
lớn khi cựu thủ tướng Shinzo Abe bị ám sát khi phát biểu trước nhà ga ở tỉnh Nara.

Nghi phạm Tetsuya Yamagami, một cựu quân nhân, đã trà trộn vào đám đông, bắn hai phát súng tự chế từ phía
sau, khiến cựu thủ tướng Nhật mất nhiều máu và qua đời ở tuổi 67. Nhật đã tổ chức quốc tang cho ông Abe
ngày 27/9 tại Tokyo.

Hai phút ông Abe bị ám sát. Video: Nikkei

Đây là vụ ám sát đầu tiên nhằm vào một cựu thủ tướng hoặc thủ tướng đương nhiệm của Nhật Bản kể từ thập
niên 1930. Vụ ám sát đã bộc lộ những “lỗ hổng không thể chối cãi” trong công tác bảo vệ yếu nhân của
cảnh sát Nhật, buộc chính phủ phải tăng cường an ninh cho các bộ trưởng và chính trị gia cấp cao.

Giới chuyên gia nhận định vụ ám sát ông Abe, chính trị gia quan trọng hàng đầu Nhật Bản thời hậu chiến,
là đòn giáng đối với nền chính trị nước này, để lại vết sẹo cũng như khoảng trống lớn, đặc biệt là trong
nội bộ đảng Dân chủ Tự do cầm quyền và các quyết định của nội các.

Hơn 100.000 người tối 29/10 tới phố Itaewon, trung tâm thủ đô Seoul, tham gia lễ Halloween đầu tiên
sau hai năm sống dưới các biện pháp hạn chế ngăn Covid-19. Nhưng thảm kịch đám đông chết chóc nhất
lịch sử Hàn Quốc xảy ra khi quá nhiều người đổ về con hẻm nhỏ và dốc, ngã đè lên nhau và ngạt thở,
khiến 158 người thiệt mạng, 196 người bị thương.

Yếu tố hàng đầu dẫn tới thảm kịch là mật độ người khoảng 12 người/m2 dồn về con hẻm nhỏ, vượt ngưỡng
báo động là 5 người/m2. Khi đó, cả khối người tạo sức ép cực lớn, khiến đám đông tự ngã đè lên chính
mình, dẫn đến ngạt thở và tử vong.

Con hẻm hẹp cạnh khách sạn Hamilton là nơi nối hai con đường nhộn nhịp quán bar, câu lạc bộ, nhà
hàng.

Hẻm dài 42 m, phần đầu rộng 7 m, phần giữa rộng 4 m và chỗ hẹp nhất rộng 3,6 m, tạo thành hình
phễu.

Lối vào hẻm cao hơn lối ra 4,3 m, tạo thành đường dốc xuống dần về phía đoạn hẹp.

Đám đông chen chúc di chuyển xuống con hẻm vào buổi đêm, một số người bắt đầu ngã xuống ở giữa
hẻm.

Trong đoạn hẹp ở giữa hẻm, nhiều người đè lên nhau khi đám đông tiếp tục xô đẩy, di chuyển xuống
từ đầu dốc.

Nguy cơ từ mật độ tập trung của đám đông. Đồ họa: Reuters

Thảm kịch phơi bày nhiều lỗ hổng trong kiểm soát đám đông và ứng phó với sự cố của Hàn Quốc. Giới
chức quận Yongsan, nơi có phố Itaewon, đã không có biện pháp đề phòng nào ngăn nguy cơ giẫm đạp,
trong khi cảnh sát không bố trí đủ lực lượng ứng trực và lúng túng trong công tác cứu nạn.

Hàn Quốc đã lập đội điều tra đặc biệt và đã bắt nhiều quan chức cảnh sát bị cáo buộc tắc trách hoặc
hủy hoại bằng chứng liên quan vụ giẫm đạp.

Thảm kịch cũng khiến Hàn Quốc và nhiều quốc gia chú trọng hơn vào các biện pháp kiểm soát đám đông
trong các sự kiện như cổ vũ World Cup. Giới chuyên gia cho rằng để tránh những sự cố tương tự, các
nước cần áp dụng quy trình kiểm soát đám đông mang tính đón đầu, phát hiện nhanh và có biện pháp can
thiệp khi mật độ đám đông chạm ngưỡng báo động.

Thảm kịch giẫm đạp Hàn Quốc diễn ra thế nào. Biên tập video: Ngọc Huyền

Châu Âu trải qua mùa hè có nhiệt độ cao nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu tới nay. Theo Cơ quan Khí
tượng Copernicus của Liên minh châu Âu, nhiệt độ trung bình của châu lục này trong mùa hè năm nay cao
hơn 2 độ C so với giai đoạn 1991-2020, trong đó Áo, Thụy Sĩ và Pháp trải qua tháng 10 nóng nhất từ trước
tới nay.

Anh ngày 19/7 ghi nhận nhiệt độ cao nhất lịch sử 40,3 độ C, trong khi nhiệt độ ở Seville, Tây Ban Nha,
ngày 13/6 cũng lập kỷ lục 48 độ C, khi châu Âu hứng đợt sóng nhiệt kéo dài, khiến hàng trăm triệu người
ở các thành phố chật vật xoay xở giữa mùa hè. Nhóm các nhà khoa học từ World Weather Attribution tập hợp
số liệu chính thức cho biết nắng nóng đã khiến khoảng 20.000 người tại châu Âu tử vong.

Thay đổi nhiệt độ mùa hè ở châu Âu qua các năm so với trung bình giai đoạn 1991 – 2020.
Đồ họa: Trung tâm Dự báo thời tiết tầm trung châu Âu (ECMWF)

Nắng nóng còn dẫn đến hàng loạt vụ cháy rừng. Số liệu từ Hệ thống thông tin cháy rừng châu Âu (EFFIS) cho
thấy cháy rừng đã thiêu rụi diện tích 700.000 hecta ở EU, gấp gần ba lần diện tích Luxembourg, với Tây
Ban Nha thiệt hại nặng nhất.

Trong khi châu Âu trải qua nắng nóng kỷ lục, các khu vực khác trên thế giới cũng chứng kiến nhiều hiện
tượng thời tiết cực đoan. 20 tỉnh thành của Trung Quốc hứng chịu hạn hán kéo dài, còn Pakistan trải qua
đợt mưa lũ bất thường từ tháng 6, nhấn chìm khoảng 1/3 lãnh thổ, khiến hơn 1.700 người thiệt mạng.

Giới chuyên gia nhận định một nguyên nhân khiến thời tiết cực đoan xảy ra ngày càng thường xuyên và dữ
dội trên toàn cầu là do biến đổi khí hậu. Theo Ngân hàng Thế giới, các tác động của biến đổi khí hậu có
thể buộc khoảng 216 triệu người rời bỏ quê hương đến năm 2050.

Chùm ảnh thiên tai trên thế giới năm 2022

Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc năm nay (COP27) đạt bước tiến lịch sử là nhất
trí lập quỹ bù đắp thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra với các nước dễ tổn thương. Tuy nhiên, thỏa
thuận chung lại thiếu tham vọng loại bỏ nhiên liệu hóa thạch để giảm phát thải, dù đây là yêu cầu cấp
bách để hạn chế thiệt hại từ biến đổi khí hậu.

“Quá trình cắt giảm khí thải vẫn quá chậm chạp. Chúng ta chỉ có thể bước vào kỷ nguyên năng lượng sạch
khi các lãnh đạo G20 thực hiện cam kết, trách nhiệm của mình”, Mary Robinson, cựu đặc phái viên khí hậu
của Liên Hợp Quốc, nói. “Thế giới đang đứng trên bờ vực của thảm họa khí hậu”.

VnExpress