• Sat. Jul 2nd, 2022

    Tin Giải Trí

    Trang thông tin mới nhất 24/24

    Top Tags

    Đột ngột chia ly người thân thành bóng ma tâm lý trẻ nhỏ

    Byadmin

    Dec 3, 2021
    dot ngot chia ly nguoi than thanh bong ma tam ly tre nho

    Trẻ em thường trải qua 5 giai đoạn tâm lý như chối bỏ sự thật, giận dữ, mặc cả, buồn rầu và cuối cùng là chấp nhận thực tế khi cha, mẹ đột ngột qua đời, theo các chuyên gia.

    Cha, mẹ hoặc người nuôi dưỡng qua đời do Covid-19 là một sự kiện gây sốc tâm lý với trẻ em, bởi sự đột ngột và mức độ sang chấn lớn lao của nó. Chuyên gia tâm lý Vương Nguyễn Toàn Thiện (Đơn vị Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, TP HCM) cho biết, các trường hợp tử vong thường diễn ra trong khoảng vài ngày đến vài tuần sau khi nhiễm virus. Vì thế, gia đình, đặc biệt là trẻ em, không có khoảng thời gian để chuẩn bị tinh thần cho việc chia ly cha mẹ, người nuôi dưỡng khi họ qua đời.

    Nhiều trẻ sẽ sốc và không dễ dàng để đón nhận thực tế này, như Doanh, một học sinh lớp 8 ở TP HCM. Mẹ mất 8 năm trước vì bệnh tim, em chỉ còn cha và anh trai tên Vận, năm nay 25 tuổi. Hàng ngày cha đẩy xe đi bán bánh bò, anh Vận làm tài xế xe công nghệ, Doanh đi học. Cuộc sống mưu sinh bận rộn, lại toàn là đàn ông, họ ít trò chuyện, tâm sự nhưng gia đình luôn hòa thuận.

    Covid-19 ập đến, cả nhà đều nhiễm bệnh. Cha cơ địa béo phì, tiểu đường, huyết áp cao nên trở nặng nhanh chóng, mất sau một ngày nhập viện. Vận đau đớn, nhưng không dám rơi một giọt nước mắt nào lúc gọi điện thông báo tin xấu cho em trai. “Mình phải ráng gồng lên, để thằng Doanh không gục ngã theo”, anh nói.

    Anh Vận chia sẻ, Doanh có vẻ trầm tĩnh và buồn hơn từ khi cha mất, hay kể những câu chuyện cũ vì nhớ cha. Hơn ba tháng nay, Doanh đã tập nấu cơm và những món thức ăn đơn giản, việc mà trước đây cậu chưa phải làm.

    Nhã, 14 tuổi, mất mẹ hồi tháng 8 – đỉnh dịch ở TP HCM. Em nói “không tin được” đã không còn mẹ trên đời, không quen được sự thiếu vắng mẹ ở trong nhà. Mỗi lúc nhớ mẹ, em mở những tấm hình cũ trên điện thoại ra xem, nhưng mẹ không thích chụp ảnh nên chỉ có vài tấm.

    Từ đầu tháng 10 đến nay, phòng khám Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố mỗi ngày tiếp nhận khoảng 10 trẻ, bao gồm cả bé mất người thân đến khám với nhiều vấn đề như lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ. Dự kiến, đầu tuần tới, bệnh viện sẽ chính thức triển khai thêm gói khám sức khỏe hậu Covid-19 toàn diện. Trong đó có phần khám tâm lý để đánh giá các nguy cơ bất thường về sức khỏe tinh thần và trợ giúp trẻ kịp thời.

    Bộ Tư lệnh TP HCM trao tro cốt người nhiễm Covid-19 về tận nhà, tại phường Bình Hưng Hoà A, quận Bình Tân, tháng 8/2021. Ảnh: Quỳnh Trần

    Bộ Tư lệnh TP HCM trao tro cốt người nhiễm Covid-19 về tận nhà, tại phường Bình Hưng Hòa A, quận Bình Tân, tháng 8/2021. Ảnh: Quỳnh Trần

    Theo chuyên gia Toàn Thiện, tùy độ tuổi, khả năng nhận thức và mức độ gắn bó với cha mẹ mà sự mất mát ảnh hưởng đến trẻ mồ côi ở các cấp độ khác nhau. Ngay cả trẻ sơ sinh, tuổi mẫu giáo thì việc cha mẹ qua đời dù không được hiểu rõ nhưng trẻ có thể cảm nhận sự thiếu hụt, chia cắt mối quan hệ vốn gắn bó trước đó. Khi không còn cha mẹ bên cạnh, nhiều trẻ sẽ có biểu hiện quấy khóc, sợ hãi, thay đổi thói quen ăn, ngủ… Một số trẻ khác có thể trở nên thụ động, thu mình, kém tương tác vì thấy không an toàn.

    Trong khi đó, các trẻ lớn hơn và cả người lớn có thể sẽ phải trải qua diễn biến tâm lý 5 giai đoạn, ở nhiều sắc thái cảm xúc, được ông Thiện dẫn lại miêu tả của bác sĩ tâm thần Elisabeth Kübler-Ross trong cuốn sách On Death and Dying.

    Cụ thể, khi mới nghe được tin người nhà tử vong, trẻ thường có xu hướng không chấp nhận sự thật (denial). Cảm giác sốc và choáng ngợp trước thực tế quá đau lòng khiến trẻ không dám tin vào thực tế, thậm chí cho rằng đã có sự nhầm lẫn.

    Sau đó, sẽ là cảm xúc tức giận (anger). Những người ở lại sẽ cảm thấy số phận bất công và tức giận, đổ lỗi chính mình cũng như giận dữ với ngành y tế, hệ thống trợ giúp xã hội.

    Trải qua giai đoạn giận dữ, ý nghĩ mặc cả (bargaining) sẽ xuất hiện, như “nếu ba mẹ được đưa đi bệnh viện sớm thì có thể đã không tử vong?” hay “giá như mình không đi ra ngoài thì đã không lây virus về cho gia đình”. Đó là cách trẻ đang thương lượng trong tư tưởng để trì hoãn việc chấp nhận thực tế.

    Khi không thể né tránh câu chuyện đau buồn, trẻ có thể rơi vào trạng thái buồn bã (depression). Một số trẻ trở nên thu mình lại, ít nói chuyện, ít vui chơi, hạn chế tương tác với người khác, thay vào đó là dành nhiều thời gian để khóc, buồn bã. Nhiều trường hợp sẽ cảm thấy rất mệt mỏi, chán ăn và mất ngủ.

    Sau cùng, khi trải qua nỗi đau, trẻ và gia đình sẽ đến lúc chấp nhận (acceptance) sự thật phũ phàng. Mọi người sẽ dần hiểu biến cố đã xảy ra như một thực tế không thể thay đổi. Các cảm xúc sẽ dần ổn định và cân bằng trở lại.

    5 giai đoạn tâm lý có thể kéo dài và thể hiện không theo thứ tự ở mỗi trẻ. Thời gian để trẻ đi qua nỗi đau và chấp nhận tùy thuộc vào hoàn cảnh và đặc điểm tâm lý cá nhân. Một số trường hợp cần nhiều tháng, thậm chí rất nhiều năm để thích nghi với sự mất mát vĩnh viễn.

    Chuyên gia khẳng định các diễn biến tâm lý nêu trên khi đón nhận tin tức cha mẹ qua đời là phổ biến và tự nhiên đối với mọi trẻ. Do đó, người lớn không nên vì e ngại trẻ sẽ khóc hay đau buồn mà giấu các thông tin. Bởi, việc dồn nén cảm xúc sẽ đem lại nhiều hệ quả tiêu cực cho tâm trí và cơ thể.

    “Hãy để trẻ được biết sự thật, được trải qua cảm xúc đau buồn, được khóc cho những mất mát của mình. Có như vậy, trẻ mới có thể vượt qua biến cố”, ông Thiện nói.

    Những người thân đang thay thế người đã mất chăm sóc các em cần đáp ứng không chỉ các nhu cầu vật chất, học tập mà nên giúp các em phát triển tinh thần một cách cân bằng, lành mạnh. Cách tốt nhất để xoa dịu tâm hồn trẻ mồ côi là lắng nghe, thừa nhận các suy nghĩ, cảm xúc và tôn trọng trẻ. Nỗi buồn cũng cần thời gian để được xoa dịu và phục hồi. Hãy cho trẻ thời gian, đừng nóng lòng thúc ép trẻ phải sớm trở lại trạng thái bình thường. Sự chân thành của người ở lại và các chính sách trợ giúp của xã hội là yếu tố tích cực cho sự phát triển của trẻ, chuyên gia khuyến cáo.

    Theo thống kê của Sở Lao động, Thương binh và Xã hội TP HCM, địa phương có hơn 1.400 trẻ dưới 18 tuổi mồ côi do đại dịch (trong tổng số gần 2.100 em trên cả nước), trong đó 66 cháu mất cả cha lẫn mẹ, 19 trẻ sơ sinh mất mẹ lúc vừa chào đời. Đợt dịch thứ 4, cả nước ghi nhận hơn 23.000 trường hợp tử vong do Covid-19. TP HCM là địa phương bị ảnh hưởng nhiều nhất, với hơn 17.000 ca.

    FPT đang mở cổng kêu gọi đóng góp ý tưởng, giải pháp cho trường nội trú nuôi dạy 1.000 trẻ mồ côi do Covid-19. Độc giả có thể gửi tâm nguyện đóng góp cho trường tại đây.